НАЙНОВІШІ ТЕНДЕНЦІЇ В НАЗВАХ СІЛЬСЬКИХ ВУЛИЦЬ (НА ПРИКЛАДІ ВІКОНІМІВ ГМІНИ СІЦІЄНКО КУЯВСЬКО-ПОМОРСЬКОГО ВОЄВОДСТВА)
DOI:
https://doi.org/10.35433/philology.3(101).2023.154-166Ключові слова:
ономастика, віконімія, назви вулиць, Сіцієнко, Польща, Куявсько-Поморське воєводствоАнотація
Віконімічні дослідження в Польщі стають усе більш популярними. Аналіз найменуваннь більшої кількості сільських територій дасть змогу в майбутньому проводити синтетичні та порівняльні дослідження в галузі віконімії та урбанонімії. Цей текст є наступним у серії статей, присвячених сільським найменуванням (віконімії) окремих населених пунктів Куявсько-Поморського воєводства.
Предмет статті – віконімія гміни Сіцієнко. Матеріал дослідження взято зі списку назв вулиць, отриманого від Управління ґміни Сіцієнко у 2021 році, з ухвал Ради ґміни Сіцієнко про найменування вулиць, а також з інтерактивної карти ґміни.
Сіцієнко – сільська ґміна, розташована в Польщі, у Куявсько-Поморському воєводстві, друга за величиною в Бидгощському повіті. До складу ґміни входить 21 село з 39 містами.
Було зібрано 222 віконіми з дев’яти міст ґміни (Домбрувка Нова, Крушин, Крушинець, Мохле, Осувець, Павлувек, Сіцієнко, Щутки, Зєлончин). Назви вулиць проаналізовано із семантичного та структурного погляду.
Тенденції іменування в усіх згаданих містах подібні. Більшість назв – це апелятивні віконіми (у Домбрувці Новій їх 90,4%, у Крушині – 93,5%, у Крушинці – 80%, у Мохлі – 83,3%, в Осувці – 92,5%, у Павлувку – 95,8%, у с. Сіцієнку – 82,3 %, у Щутках – 90 %, у Зелончині – 88,2 %. Щодо найпоширеніших типів апелятивів, то природні назви переважають у Крушині (де вони становлять 62 % усіх апелятивів), Мохлі (60 %), Осувці (51,3 %), Павлувку (56,5 %) і Сіцієнку (64,2 %) У Домбрувці Новій найпродуктивнішим типом апелятивних віконімів є культурні назви (84,2 %), у Щутках – метафоричні (66,6 %), у с. Зеленчин – топографічні (40%). Назви, дані на честь важливих для ґміни людей, трапляються рідко.
За формально-мовною структурою домінують назви у формі прикметників. Це тенденція характерна для сільських назв.
Посилання
Duszyński H. Hodonimia gminy Białe Błota w powiecie bydgoskim. Nazwy własne a społeczeństwo. Tom II. R. Łobodzińska (red.). Łask: Oficyna Wydawnicza Leksem, 2010. S. 397–411.
Duszyński-Karabasz H. Nazwy ulic Sadek w powiecie nakielskim. Conversatoria Linguistica. 2013. Nr 7. S. 43–52.
Duszyński-Karabasz H. Nazwy ulic wsi gminy Nakło nad Notecią. Nazwy terenowe i miejscowe w przestrzeni fizycznej. A. Gałkowski, R. Gliwa (red.). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016. S. 309–317.
Galasińska A. (AG). Sicienko [hasło]. Nazwy miejscowe Polski. Historia – Pochodzenie – Zmiany. K. Rymut, B. Czopek-Kopciuch, U. Bijak (red.). Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 2016. Tom XIII Sa–Si. S. 120.
Handke K. Nazewnictwo miejskie. Polskie nazwy własne. Encyklopedia. E. Rzetelska-Feleszko (red.). Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 2005. S. 283–307.
Handke K. Słownik nazewnictwa miejskiego Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998. 429 s.
Jędrzejko E. Systemy onimiczne różnych języków a językowe obrazy świata: w stronę porównawczej onomastyki kulturowej. Onomastica. 2000. Tom XLV. S. 5–25.
Maciąga D. Ad famam Regni. Prawna ochrona przyrody w Królestwie Polskim od średniowiecza po wiek XVIII. Dzikie Życie. 2012/2013. Nr 12-1/222-223. URL: https://dzikiezycie.pl/archiwum/2012/stycz-2013/ad-famam-regni-prawna-ochrona-przyrody-w- krolestwie-polskim-od-sredniowiecza-po-wiek-xviii (data dostępu: 17.09.2023).
Marysieńka Sobieska Maria Kazimiera (1641-1716). URL: https://ciekawostkihistoryczne.pl/leksykon/marysienka-sobieska-1641-1716/ (data dostępu: 17.09.2023).
Nakło nad Notecią – System Informacji Przestrzennej. URL: https://naklo.e-mapa.net/ (data dostępu: 05.09.2023).
Oronowicz-Kida E. Oficjalne nazwy wiejskich ulic w województwie podkarpackim. Studium językowo-kulturowe. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014. 427 s.
Osiedle Wichrowe Wzgórze. Poznańska wiki. Wszystko o Poznaniu. URL: https://poznan.fandom.com/wiki/Osiedle_Wichrowe_Wzg%C3%B3rze (data dostępu: 19.09.2023).
Osówiec. Polskie zabytki. Katalog zamków, pałaców i dworów w Polsce. URL: https://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1214/Osowiec/ (data dostępu: 18.09.2023).
Podstawowe informacje o gminie. URL: https://www.sicienko.pl/strona-290- podstawowe_informacje_o_gminie.html (data dostępu: 20.09.2023).
Przewodnik rowerowy po powiecie bydgoskim. Oprac. M. Wasilewski. Bydgoszcz: Starostwo Powiatowe w Bydgoszczy, 2015. 106 s.
Sicienko – System Informacji Przestrzennej. URL: https://sicienko.e-mapa.net/ (data dostępu: 18.09.2023).
Uchwała nr XVI/142/2016 Rady Gminy Sicienko z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie nadania nazw ulicom w miejscowości Dąbrówka Nowa.
Uchwała nr XXI/249/13 Rady Gminy Sicienko z dnia 27 listopada 2013 roku w sprawie nadania nazw ulicom w miejscowości Osówiec.
Uchwała nr XXX/283/17 Rady Gminy Sicienko z dnia 29 listopada 2017 roku w sprawie nadania nazw ulicom w miejscowości Kruszyniec.
Uchwała nr XXI/179/20 Rady Gminy Sicienko z dnia 28 października 2020 roku w sprawie nadania nazwy ulicy w miejscowości Zielonczyn.
Uchwała nr XXXIX/343/22 Rady Gminy Sicienko z dna 29 czerwca 2022 roku w sprawie nadania nazw ulicom w miejscowości Mochle.
Uchwała nr XLI/353/22 Rady Gminy Sicienko z dnia 29 września 2022 roku w sprawie nadania nazwy ulicy w miejscowości Mochle.
Uchwała nr XLI/354/22 Rady Gminy Sicienko z dnia 29 września 2022 roku w sprawie nadania nazwy ulicy w miejscowości Osówiec.
Uchwała nr XLI/355/22 Rady Gminy Sicienko z dnia 29 września 2022 roku w sprawie nadania nazw ulicom w miejscowości Szczutki.
Wach J., Kluska K., Kluska M. Gmina Sicienko. Miejsca i ludzie. Sicienko: Urząd Gminy w Sicienku, 2006. 152 s.
Wichrowe Wzgórze. Spółdzielnia Mieszkaniowa. URL: http://wichrowe.pl/ (data dostępu: 15.09.2023).
Wójcik U. Nazewnictwo wiejskich ulic – własna tradycja czy powielanie nazewnictwa miejskiego. W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych. I. Łuc, M. Pogłódek (red.). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2012. S. 389–394.
Wykaz nazw ulic na terenie gminy Sicienko z 17.09.2021. Urząd Gminy w Sicienku.
Дорофеенко М. Виконимия белорусско-польского приграничья: номинативный аспект. Języki ruskie w rozwoju historycznym i w kontaktach z polszczyzną. L. Citko (red.). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2018. S. 85–98.
Дорофеенко М. Пути репрезентации кодов культуры в виконимии белорусско-польского приграничья. Studia Wschodniosłowiańskie. 2014. Tom 14. S. 179–188.
Мезенко А. Виконимика как раздел топонимики: состояние, перспективы. Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, K. Skowronek (red.). Kraków: Wydawnictwo PANDIT, 2007. S. 379–390.
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія
Автори, які публікуються у цьому журналі, погоджуються з наступними умовами:
a) Автори залишають за собою право на авторство своєї роботи та передають журналу право першої публікації цієї роботи на умовах ліцензії Creative Commons Attribution License, котра дозволяє іншим особам вільно розповсюджувати опубліковану роботу з обов'язковим посиланням на авторів оригінальної роботи та першу публікацію роботи у цьому журналі.
b) Автори мають право укладати самостійні додаткові угоди щодо неексклюзивного розповсюдження роботи у тому вигляді, в якому вона була опублікована цим журналом (наприклад, розміщувати роботу в електронному сховищі установи або публікувати у складі монографії), за умови збереження посилання на першу публікацію роботи у цьому журналі.
c) Політика журналу дозволяє і заохочує розміщення авторами в мережі Інтернет (наприклад, у сховищах установ або на особистих веб-сайтах) рукопису роботи, як до подання цього рукопису до редакції, так і під час його редакційного опрацювання, оскільки це сприяє виникненню продуктивної наукової дискусії та позитивно позначається на оперативності та динаміці цитування опублікованої роботи (див. The Effect of Open Access).